Euskal Taldeak lortu du Espainiako Gobernuak gaixotasun larria duten adingabeak zaintzeagatiko prestazioa berritzea, mutuen arbitrariotasuna saihestera begira

"Urteetako itxaronaldiaren, ebazpen kontraesankorren, segurtasun juridikorik ezaren eta premiarik gabeko sufrimenduaren ondoren, Gobernuak urratsa emango du", "familientzako berme argiak" eskainiz, "araudia erabat erreformatzeko" promesarekin, "gure taldeak planteatutako arazoei erantzuteko". Hala ospatu du Idoia Sagastizabal Euskal Taldeko diputatuak Elma Saiz Gizarteratze, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministroak, azkenean, benetako proposamen batekin erantzun izana jeltzaleek gaixotasun larriarekin zaintzeagatiko prestazioari (CUME) buruzko araudia eguneratzeko egindako eskaerei, familiek dagozkien laguntzak jaso ahal izatea bermatzeko.

Sagastizabalek premiazko interpelazioa egin dio ministroari, eta CUME prestazioan gaur egun dauden disfuntzioak zuzentzeko eskatu dio Gobernuari, "prestazio hori eskuratzeko berdintasuna bermatzeko, familien segurtasun juridikoa indartzeko, mutua laguntzaileekin gatazkak judizializatzea saihesteko eta kotizazio-erregimenen arteko tratu-berdintasuna bermatzeko, batez ere langile autonomoena, babes sozialeko sistemaren esparruan". Laburbilduz, "ebazpen kontraesankorrak, irizpide murriztaileak eta CUMEren babes-helburuaren urraketa argiak" birbideratzea, mutualitate batzuen interpretazio arbitrarioen ondorioz.

Diputatu jeltzaleak berretsi du beharrezkoa dela prestazioak jasotzeko adinak gora egiten jarraitzea, orain 23 urtekoa baita, EAJ-PNVk Espainiako Gobernuarekin aurrekontuetan akordioa lortu ondoren. "Gaixotasuna ez da aldatzen, baina babesa desagertu egiten da, eta familia eskubiderik gabe geratzen da,  prestazioa jasotzen jarraitzeko mekanismorik gabe", eta hori egiteko behar diren baliabide publikoak ez lirateke arazoa izan behar, adierazi du.

“Haur hauek, zenbaki bat baino ez dira?, aurrekontu partida hutsa dira? mugatu beharreko koste hutsa al dira? Galdera horien erantzuna ezetza bada, eta ezetza izan beharko litzateke, orduan ondorioa argi dago. Adina zabaldu behar da, araua eguneratu behar da”. Ildo beretik azaldu du arazoa ez datorrela soilik adinaren kontuagatik “hutsune gehiegi eta zalantza gehiegi uzten dituelako”, indarrean dagoen Errege Dekretuak ospitaleetako baldintza batzuk eskatzen jarraitzen baitu, eta horiek medikuntzak gainditu ditu. "Gaixotasunen katalogoa ez dago eguneratuta, ez du autismoa barne hartzen, ez ditu gaixotasun arraro asko barne hartzen eta, zerrendatu gabeko gaixotasunak jasotzeko saski-naski bat  aurreikusten duen arren, mutualitate batzuek ez dute aplikatzen eta Ministerioak ere ez du betearazten", deitoratu du.

Kasu zehatz batzuk zehaztu ostean, diputatu jeltzaleak azaldu du familiek "benetako gurutzebidea" egin behar izaten dutela, ebazpenen aurkako helegitea aurkeztu behar dutelako, eta behartuta daude kontu hau "auzitara eramatea eta epaile batek lehen egunetik argi dagoena esan arte hilabeteak edo urteak itxarotera". "Eta hori  egin dezakete soilik gaitasun ekonomikoa dutenek. Gainerako familiak sistematik kanpo geratzen dira, babesik, laguntzarik eta justiziarik gabe". Horregatik, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren bitartekariaren figura berreskuratzeko beharra azpimarratu du, mutuaren eta familiaren arteko desadostasunak konpontzen baitzituen lehen.

Era berean, araua eguneratzeko eskatu du, adingabeen zaintza txandakatzen duten eta mutualitate batzuekin arazoak eragiten dituzten gurasoen egoera kontuan hartzeko. Horrez gain, prestazioaren zenbatekoa berriz kalkulatzea eskatu du, eta aseguratzaileak bajan zenbatzea lanaldi murriztua dagoenean adingabe horiek zaindu ahal izateko. Horrez gain, CUME prestazioa berariaz sartu behar da langile autonomoen kotizazioen urteko erregularizaziotik kanpo utzitako kasuen artean.

Azkenik, Sagastizabalek gogorarazi du prestazio horrek "genero-desberdintasunean" duen eragina, "errealitatea argia delako eta dokumentatuta dagoelako, eta emakumeek eskatzen dutelako gehienbat".

Diputatu jeltzalearen azalpenaren ostean, ministroak ziurtatu du laster aterako dela "entzunaldi publikoan" prestazio hori berritu eta eguneratuko duen araudia.