Watson: "Gure betebeharra da EB barruko gatazkak ere konpontzen laguntzea"
Euskal gatazkari buruzko eztabaidaren eta bozketaren egunean bertan hartu zuen Graham Watsonek (Rothesay, 1956) BERRIA, Estrasburgoko egoitzan dorrea esaten dioten eraikineko seigarren solairuan. Ez zaio Eskoziako azenturik nabaritzen: kazetari atzerritarrekin hitz egiten ohitua dagoenaren moduan mintzo da, garbi ahoskatuz, ingeles akademikoan. Oraindik ez zekien bere taldeko zenbatek bozkatu duten popularrekin.
Pozik eztabaidarekin eta emaitzarekin?
Oso eztabaida ona izan da, oso eztabaida duina, Europa mailan egin beharrekoa. Baina eztabaidaren ondoren bozketan gertatu dena tamalgarria izan da, benetan. Parlamentu honen jardun demokratiko normala eragozten saiatu dira Espainiako Alderdi Popularreko legebiltzarkideak, emaitza gustukoa ez zutelako. Gainera, Espainiako bake prozesua Europako Parlamentura PPk ekarri zuen aurrena, Jaime Mayor Orejak eta. Parlamentuak Zapateroren politikaren aurkako politikari babesa ematea nahi zuten. Beraz, PP kaltetua sentitzen bada, akatsa berea izan da.
Hamar botoko aldea. Estu, ezta?
Demokrazian, boto baten aldea gehiengoa da. PPk presio izugarria egin die legebiltzarkide askori ebazpenaren kontra egin dezaten. Hori gabe, Portugalgo sozialdemokratek, Eskandinaviako eskuineko hainbat taldek eta beste zenbaitek alde bozkatuko zuten ziurrenik. Baina lobby espainiarraren indarraren lekuko izan gara.
Eraginkorra izan da presioa, orduan.
Ez. Beste aldeak irabazi baitu.
Zer gertatu da talde liberalean?
Harrituko nintzateke gure taldeko kideek ebazpenaren kontra bozkatu badute. Batek edo bik akaso egingo zuten, baina bat edo bi baino ez lirateke.
Bost edo sei izan dira.
Bost edo sei. Badakit beste batzuk abstenitu egin direla. Alemaniako kideek boto azalpenean esan dute zergatik jo duten abstentziora: Europako Parlamentuak Espainiako politikatan gehiegi esku hartu duelako, beraien ustez. Errespetatzen dut argudioa, baina ez nago ados. Pozik esan dezaket gure taldeak oro har bat eginik jokatu duela, neurri handi batean gure bi kideren lanari esker, hala nola Josu Ortuondo [EAJko diputatua] eta Ignasi Guardans [CiUkoa].
Beharrezkoa izan zen ebazpena azken orduan aldatzea, Espainiako Gobernuaren eta ETAren arteko elkarrizketen babesaren aipamena kentzea?
Bezperan aldatu zen ebazpena, eta ziurrenik gehiengoa ziurtatzen lagundu du. Baina bestela ere irabazi egingo genukeelakoan nago.
Giroa liskartsua izan da bozketan. Ohikoa da Europako Parlamentuan?
Sarri gertatzen da Europako gaiekin. Ongi da. Baina inor ez da oso eroso sentitzen estatu kide bateko barne eztabaida bategatik gertatzen denean. Europako Parlamentua eztabaida nazionaletarako erabiltzeak nolabaiteko kezka eragiten du. Dena den, eztabaida hau egitea justifikatua zegoen, Europak inplikazioa duelako Espainiako bake prozesuan.
Zein zentzutan?
Espainiako Gobernuari egiturazko funtsen bidez ematen ari garen sostenguan, ekintza terroristen aurkako lankidetzan gure gobernuak elkarrekin jokatzeko beharrean, terrorismoari aurre egiteko esperientzia ezberdinei buruz egiten ditugun elkarrizketetan... Europa mailako arazoa da. Beraz, ongi egin dugu eztabaida Europako Parlamentura ekartzen.
Beraz, ez da « Espainiaren barne arazoa».
Lehenik Espainiako Gobernuaren barne arazoa da zer politika aukeratzen duen, baina Europaren arazoa da Espainiako Gobernu zilegiari nola lagundu, gobernuak berak aukeratutako politikan.
Europako Batasuna gatazken konponbiderako eragile garrantzitsua dela esan duzu zure hitzaldian. Noraino hel daiteke arlo horretan?
75 urtean, 1917tik 1989ra, bere burua suntsitzen ibili izanari erantzuteko sortu zen Europako Batasuna. Alemaniaren eta Frantziaren artean bakea egitea izan zen lehen arrazoia. Gero, Berlineko harresia bertan behera erortzeko giroa sustatu zuen. Orain, Kosovon, Serbian eta Balkanetako beste herrietan gatazkak nola konponduko ari da. Kanpora begira ere ari da. Baina gure mugen barruan oraindik badira gatazkak, nazio estatuen eraikuntza prozesuekin zerikusia duten gatazkak. Kanpoko gatazkekin bezala, etxekoekin ere kezkatu behar du Europako Batasunak. Laurehun urtez nazio estatuaren ikuspegi industrial eta militarra izan dugu, konturatu gabe batzuetan herri bereko jendea herrialde ezberdinetan bizi dela. Errumanian eta Bulgarian arazo honi ez diogu aurre egin orain gutxi arte. Eta iruditzen zait gure betebeharra dela era honetako gatazkak konpontzen laguntzen saiatzea.
Euskal auzia gatazka horien artean kokatzen duzu, beraz.
Nazio egiturek -nazioetako segurtasun egiturek- Europako herrien garapena lasai hartzea izan da Europako arazorik zailenetakoa. Erresuma Batuan ari da gertatzen, Ipar Irlandako arazoa konpontzen ari den neurrian. Alemanian egin zuten, landerren egituraren arrakastarekin. Baina Espainian eta Frantzian ez dira heldu auzi hauek lasai hartzera. Ez dut esan nahi terrorismoa lasai hartzea, ezta pentsatu ere. Terroristek batzuetan beren alde baliatzen dituzten bidegabekeriak konpon ditzaketen politikak lasaitasunez hartzea, baizik.
Montenegron erreferenduma babestuz eta arautuz esku hartu zuen Europako Batasunak. Bere mugen barruko gatazketan modu horretan parte har lezake?
Zaila da Europako Batasuna, epe laburrean, nazio estatuetatik kanpo garatzea. Ez gara federazioa, konfederazioa baizik. Tira, Ameriketako Estatu Batuak konfederazioa ziren hasieran. Gu ere prozesuaren hasieran gaude: eta Europako Batasunaren eraikitze prozesuak gehiago eramaten gaitu herrien Europaz pentsatzera, estatuen Europaz pentsatzera baino. Oso pozik nengoke, eskoziar naizen neurrian, horrela gertatuko balitz.
Onartutako ebazpenean, hartutako erabakiaren arabera jokatzeko eskatu diezue Europako Kontseiluari eta Batzordeari. Zer egin dezakete?
Asko egin dezakete. Frantziako eta Espainiako gobernuek euskal eremuan lankidetza hobe dezaten laguntzen saia daiteke Kontseilua. Mugaz gaindiko harreman kulturalak edo ekonomikoak sustatzeko asko egin dezake Europako Batasunak. Egiturazko funtsen bidez asko egin dezake Batzordeak, nahiz eta onartzen dudan euskal eremua ez dela leku pobrea, aberats samarra baizik. Europako Parlamentuak ere asko egin dezake keinu politiko egokiak bidaliz, aste honetan egin duen bezala. Zapateroren egitasmoa babesteko prozesu oso bat da, arrakastatsua izango den esperantzan. Baina honek guztiak aurrera egin dezan zailtzen duena, esate batera, aste honetan Frantzian armekin gertatu dena da, dirudienez, su-etena iragarria duen erakunde batekin zerikusia baitu. Konfiantza beharrezkoa da bakea eraikitzeko.
Irlandako prozesua ere aipatu duzu zure hitzaldian. Eskoziarra izanik, gertutik jarraituko zenuen prozesu hori.
Irlandatik 25 miliatara baino ez dago jaioleku dudan uhartea. Gertuen dagoen hiria Glasgow dut. Glasgowen oraindik futbol talde protestante bat [Glasgow Rangers] eta futbol talde katoliko bat [Celtic Glasgow] ditugu. Eskola katolikoak eta eskola protestanteak ditugu. Ez dugu, zorionez, Irlandan jasan duten indarkeriaren mailako ezer eduki, baina arazoak, bai. Eta Erresuma Batuaren ikuspegitik, Ipar Irlandarekin izan dugun esperientziak erakutsi digu, azken batean, politikariek arriskatu egin behar dutela bakea lortzeko. Beraiek [Irlandan] arriskua hartu zuten, eta badirudi arrakasta izan dutela. Indarkeria ekintza gutxi gertatu dira Ipar Irlandan azken hiruzpalau urtean. Eta pixkanaka komunitatea bateratua eraikitzeko bidean pausoak ematen ari gara.
